Francuski plakat reklamowy, stulecie ilustracji

Historia francuskiego plakatu reklamowego, od Toulouse-Lautreca do PLM

Francuski plakat reklamowy narodził się pod koniec XIX wieku. Toulouse-Lautrec, Mucha i Chéret ustalili jego kody: kobieca sylwetka, ozdobna typografia, przemyślana paleta barw. W XX wieku kompanie kolejowe PLM i SNCF uczyniły z plakatu narzędzie krajowej promocji turystycznej. 50 lat graficznych innowacji, na których dziś wyrasta plakat Brunelia.

Początki: litografia komercyjna (1860-1890)

Nowoczesny plakat reklamowy rodzi się w Paryżu około 1860 roku, gdy pojawia się opłacalna komercyjnie litografia barwna. Jules Chéret jest absolutnym pionierem: drukuje tysiące plakatów dla teatrów, kabaretów i luksusowych produktów. Jego „Chérette” (lekka postać kobieca) staje się ikoną Belle Époque.

Złoty wiek belle époque (1890-1914)

Toulouse-Lautrec, Mucha, Steinlen, Cappiello: Belle Époque zmienia plakat w sztukę wielką. „La Goulue” (Toulouse-Lautrec, 1891), „Job” (Mucha, 1896) i „Le Chat Noir” (Steinlen, 1896) stają się ikonami światowymi. Podpis plakacisty zaczyna znaczyć tyle, co podpis malarza.

Roger Broders i era PLM (1922-1932)

Po I wojnie światowej turystyka nadmorska i alpejska staje się bardziej dostępna. Kompania kolejowa Paris-Lyon-Méditerranée zatrudnia Rogera Brodersa, który w latach 1922-1932 tworzy około setki najbardziej rozpoznawalnych plakatów PLM. Cassis, Bandol, La Ciotat, Sainte-Maxime: to on wymyśla gramatykę nowoczesnego plakatu podróżniczego.

Cassandre i geometryczne Art Déco (1925-1940)

A.M. Cassandre rewolucjonizuje plakat w latach 1920-30. „Étoile du Nord” (1927), „Normandie” (1935), „Wagons-Lits” (1934): wprowadza kubistyczną geometrię, odważne płaszczyzny koloru i minimalizm typograficzny. Jego wpływ ukształtował grafikę komercyjną XX wieku.

Loupot, Carlu, Colin: różnorodność szkół (1930-1950)

Charles Loupot tworzy plakaty dla Saint-Raphaël i Nicolas. Jean Carlu wymyśla nowoczesny plakat polityczny. Paul Colin pokazuje Joséphine Baker i paryski jazz. Każdy plakacista rozwija własny styl, ale wszyscy dzielą paletę terakoty, złota i głębokiego błękitu, która wyznacza plakat okresu międzywojennego.

Powojenna Europa i zwrot w stronę nowej grafiki (1945-1970)

Bernard Villemot, Raymond Savignac, Hervé Morvan: po wojnie plakat odnajduje się na nowo, z grafiką bardziej uproszczoną i pełną humoru. „Bonjour Paris” (Villemot, 1956), „Bally” (Villemot, 1979), „Aspirine” (Savignac, 1956). To stopniowe przejście od ilustracji malowanej do wektorowej.

Zwrot ku fotografii i koniec ilustracji reklamowej (1970-2000)

Od 1970 roku fotografia stopniowo wypiera w reklamie ilustrację malowaną. Plakat ilustrowany staje się marginalny, zarezerwowany dla galerii i kolekcjonerów. Ta luka stworzyła dzisiejszy rynek reprodukcji plakatów: Brunelia czerpie bezpośrednio z tradycji wielkich plakacistów sprzed 1970 roku.

Współczesny powrót do klasyki (2000 do dziś)

Od 2000 roku plakat ilustrowany wraca z impetem, wspierany przez modę na dekoracje wnętrz i zainteresowanie klasyczną sztuką plakatu. Współczesne studia, niezależni ilustratorzy i marki takie jak Brunelia ożywiają język wizualny lat 1920-1950, korzystając ze współczesnych technik druku.

Francuski plakat reklamowy to jedna z nielicznych dziedzin grafiki, która przetrwała stulecie, nie tracąc czytelności. Plakat Cassandre'a z 1927 roku nadal działa, bo opiera się na ponadczasowych zasadach: płaskich plamach koloru, miękkiej geometrii i ręcznie rysowanej typografii.

Więcej o Rogerze Brodersie znajdziesz w naszym artykule o ilustratorze plakatów PLM. Zajrzyj też do naszego poradnika o 20 plakatach, które przeszły do historii.